Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Өҫтәлең һыйлы булһын
Өҫтәлең һыйлы булһынУл ғаиләһен тәмле ризыҡ менән һыйларға ярата. Иртән тороп ҡамыр ҡуйһынмы, буҙа һөҙөп алһынмы, барыһына ла өлгөрә уңған хужабикә. Таныштары, егәрлелегенә һәм оҫталығына һоҡланып, дәрт-дарманына аптырап та ҡуя ҡайһы саҡ.
Сибай ҡалаһында йәшәгән Венера Йәнбәкова менән танышыуыма тиҫтә йыл ваҡыт уҙған. Ул эшләгән китапханаға йыш йөрөйөм. Эшен яратып башҡарыуынан тыш, алтын ҡуллы булыуы бер кемгә лә сер түгел. Күптән түгел ҡалала үткән сараларҙың береһендә Венера апайҙың үҙе әҙерләгән буҙаны һатыуын күргәс, янына бармайынса түҙә алманым. Уның татлы ризыҡ әҙерләү өлгөһөн гәзит уҡыусыларға ла тәҡдим итергә ине теләгем.
Йортона индем дә шаңҡып ҡалдым. Өҫтәлдә ниндәй генә ризыҡ юҡ?! Аптырауҙан: “Туй буламы әллә? Ҡамасауланым, буғай”, — тип әйтеп тә өлгөрмәнем, “Һинең килеүеңә табын әҙерләнем”, – тип яуапланы.
Ҡайнатмаһының ғына 17 төрө бар. Иртә яҙҙан әҙерләнгән бәпембә балынан алып еләк, ҡарағат, көртмәле, алма, энәлек һәм башҡалар. Уртала өҫтәл биҙәге — сәк-сәк Өҫтәлең һыйлы булһынурын алған, уның янында төрлө бәлеш, ҡомалаҡ икмәге ҡунаҡлаған. Әбйәлилдәрсә эшләнгән буҙа һыуһынды ҡандыра, йәнеңә сихәт бирә!
— Венера Әнүәр ҡыҙы, эсемлектең серен асһағыҙсы? Ни өсөн “әбйәлилдәрсә” тип атанығыҙ?
— Мин үҙем Әбйәлил районының Хәлил ауылында тыуып үҫкәнмен. Әсәйем — Күсем ауылы ҡыҙы, данлыҡлы Таһир Кусимов араһынан. Бала саҡтан әсәйемдең буҙа ҡойғанын күреп, уны эсеп үҫтек. Шифалы ризыҡты Әбйәлил районының милли эсемлеге, тип атағанда ла дөрөҫ булыр. Уның сере ябай. Мин дә, әсәйем кеүек, буҙаны шыттырылған бойҙай менән һолонан эшләйем. Шуға күрә ул, башҡаларҙыҡынан айырмалы, күпереп тора. Һуңғы ваҡытта уны геркулестан ҡойоусылар йышайҙы. Улай итеп эшләргә лә була, әммә халҡыбыҙ боронғо эсемлекте һоло менән бойҙайҙы шыттырып яһаған. Шуға күрә кемдер минең кеүек эшләһә лә, килеп сыҡмаһа үпкәләмәһен, тип кенә иҫкәртеүем. Сөнки өйрәтеп тә килештерә алмаһалар, бер серен әйтмәй ҡалдырғанһығыҙ, тип үпкәләгән хужабикәләр ҙә бар.
Өҫтәлең һыйлы булһынСамалап бойҙай менән һолоно шыттырырға ултыртам. Шытымдар сыҡҡас, уны ит турағыс аша үткәрәм. Артабан иҙмәне һыуға һалып, шыйыҡ бутҡа бешерәбеҙ. Аҙ ғына һыйыр йәки һарыҡтың эс майын өҫтәйем, аҙыраҡ сүпрә һалам. Шуларҙы бергә ҡайнатып сығарғандан һуң, һыуытырға ултыртам. Бер тәүлек үткәс, тәүҙә эре һөҙгөстән, аҙаҡ вағынан һөҙәм. Ике тапҡыр һөҙгәндән һуң, буҙа күпереп тора. Ошонан һуң уны эсергә була.
— Буҙаны һатыуға ла сығараһығыҙ шикелле. Уны үҙ итеүселәр күпме?
— Тәүҙәрәк таныштарға, туғандарға биреп ҡайтара торғайным. Артабан һораусылар йышайҙы, ә инде буҙаның ашҡаҙан, йөрәк-ҡан ауырыуҙарына дауа икәнлеген белеүселәр алдан заказ бирә. Эшләп өлгөрт кенә! Һуңғы йылдарҙа иҫерткес эсемлектәрһеҙ үткән туй мәжлестәре, төрлө юбилей тантаналары өсөн буҙа һораусылар арта. Хәҙер хаҡлы ялда булғас, төп шөғөлөм буҙа әҙерләү инде. Еңел булмаһа ла, табышлы тип әйтер инем.
— Ҡомалаҡтан бешерелгән икмәгегеҙҙе лә һораусылар барҙыр...
— Ғүмер буйы икмәкте тик ҡомалаҡ сүпрәһенә бешерәм. Магазиндан һатып алғаныбыҙ юҡ. Ҡомалаҡ икмәген ашҡаҙан еңел үҙләштерә, оҙаҡ һаҡлана. Тәмлерәк тә, сифатлыраҡ та. Көҙ урмандан ҡомалаҡ йыйып, киптереп алам, ваҡлап турап, баш эшләйем. Сүпрәне иҫкертмәй, яңыртып торорға кәрәк, шул саҡта ғына икмәк ҡабарып бешә. Күптәр ситтә уҡыған балалары өсөн бешертеп ала, икмәгең бер аҙнаға етә лә ҡуя, тип тә шаярта.
— Башҡорт халҡының милли ризығы — һеҙ бешергән сәк-сәк тә күптәрҙең табынын биҙәй…
— Ҡамырын бары тик йомортҡаға ғына баҫам. Тоҙ һалмайым, тик бер аҙ аш содаһы өҫтәйем. Ул йомшаҡ булырға тейеш, йәйгәндә он ҡушмайым. Һалма кеүек йәйәм дә туҡмас һымаҡ нәҙек кенә итеп киҫәм. Ҡамыр ҡабарып бешһен өсөн, уны киҫкәс үк бешерә башларға кәрәк, өҙлөкһөҙ болғатып тороғоҙ. Ҡыҙыу утта бешермәйем, сөнки сәк-сәк ярғыланып бөтә.
Бешереп алғас, балды иретеп, өҫтөнә ҡоям да, ҡул менән яҡшылап бутап, теләгән һауытҡа матур итеп өйөп, һалҡынса урынға ҡуям. Күптәр сәк-сәк өҫтөн ваҡ кәнфит, йөҙөм менән биҙәй. Бер ваҡытта ла сәк-сәкте биҙәмәйем, яҡшы бешерелгән аш-һыу биҙәүһеҙ ҙә өҫтәл йәменә әүерелә.
— Аш-һыу әҙерләүҙең ниндәй үҙенсәлектәре бар?
— Һәр ризыҡты әҙерләгәндә, күңел йылыңды һалып башҡарырға кәрәк, шул саҡта тәмле лә, татлы ла була. Юҡһа, хатта иттең дә тәмле бешмәүе мөмкин. Кемдер миңә ҡунаҡҡа килә икән, уға булған ихтирамым, ихлас тойғоларым үҙем әҙерләгән аш-һыуға күсә, шуға күрә ябай ғына әҙерләгән ризыҡтарым да телде йоторлоҡ килеп сыға. Һәр нәмәлә ихласлыҡ мөһим. Йомарт икәнһең, ул әҙерләгән аш-һыуҙа ла сағыла. Юҡҡа ғына халҡыбыҙ элек-электән ҡунаҡсыллығы һәм асыҡ күңеллелеге, аш-һыу әҙерләп, ҡунаҡ итә белеүе менән дан тотмаған. Беҙгә шул сифаттарҙы юғалтырға ярамай. Нисек кенә булмаһын, ҡатын-ҡыҙ булған йортта төрлө тәм-том, аш-һыу әҙерләнгән, өҫтәлдәргә ризыҡ ҡуйылған булырға тейеш. Ҡатын-ҡыҙ өсөн ғаиләңде һыйлауҙан да ҙур кинәнес бармы икән?!
Кәримә Усманова



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә

  1. УКЫУСЫ
    УКЫУСЫ от 19.05.2012, 17:21
    БИК ФАЙЗАЛЫ МЭКЭЛЭ! АНЛАП ЕТМЭНЕМ:ИТ ТУРАГЫС АША ШЫТЫМДЫ ГЫНА УТКЭРЕРГЭМЕ, ЭЛЛЭ БОЙЗАЙЫ МЕНЭН БЕРГЭ КУШЫП УТКЭРЕЛЭМЕ? РЭХМЭТ!






Ҡырымға юллама һатылмай!

Ҡырымға юллама һатылмай! 21.01.2019 // Йәмғиәт

Социаль селтәрҙәрҙә Сибай ҡалаһы халҡына Ҡырымға юлламалар һатырға маташҡан мутлашыусылар...

Тотош уҡырға 0

Норвегияла теракт: Башҡортостан егете кешеләргә һөжүм итә

Норвегияла теракт: Башҡортостан егете кешеләргә һөжүм итә 21.01.2019 // Йәмғиәт

Норвегияның Осло ҡалаһы үҙәгендәге магазинда 20 йәшлек яҡташыбыҙ 25 йәшлек ҡатынға бысаҡ менән...

Тотош уҡырға 11

Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан!

Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан! 20.01.2019 // Йәмғиәт / Эй ултыра балыҡсы...

Хәйбулла районының Мәмбәт ауылында йәшәгән Нәзим Байғусҡаровты ауылдаштары оҫта балыҡсы һәм һунарсы...

Тотош уҡырға 131

"Ҡыҙыл әтәс" ҡунаҡламаһын өсөн

"Ҡыҙыл әтәс" ҡунаҡламаһын өсөн 20.01.2019 // Яңылыҡтар / Йәмғиәт

Һуңғы ваҡытта, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ауыл ерҙәрендә янғын сығыу осраҡтары йышая, ҡорбандар булғаны...

Тотош уҡырға 66

Ап-аҡ ҡарҙар яуа...

Ап-аҡ ҡарҙар яуа... 20.01.2019 // Йәмғиәт / Спорт һәм туризм

Тирә-йүнде аҡлыҡҡа күмеп, бөгөн иртәнсәктән ҡар яуа. Һалҡын да түгел, ел дә үтә ҡотормай. Баҡтиһәң,...

Тотош уҡырға 57

"Ваҡытың булманы, улым..."

"Ваҡытың булманы, улым..." 20.01.2019 // Йәмғиәт

Заманында бер ғалимдан ишеткәнемде бәйән итмәксемен. Үҙе менән булған хәлде тулҡынланып, күҙ йәше...

Тотош уҡырға 570

Балаңа – һөт, үҙеңә – күмер

Балаңа – һөт, үҙеңә – күмер 19.01.2019 // Йәмғиәт / Экология

Сибайҙағы экологик хәлгә бәйле, халыҡтың һаулығын һәр яҡлап хәстәрләү дауам итә....

Тотош уҡырға 148

Радий ХӘБИРОВ: “Ҡырымға һаулығы буйынса иң ҙур мохтажлыҡ кисергәндәр барасаҡ”

Радий ХӘБИРОВ: “Ҡырымға һаулығы буйынса иң ҙур мохтажлыҡ кисергәндәр барасаҡ” 19.01.2019 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров социаль селтәрҙә бөгөнгө...

Тотош уҡырға 92

“Ильич лампалары” урынына...

“Ильич лампалары” урынына... 19.01.2019 // Йәмғиәт

Республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың урамдарҙы яҡтыртыу бурысы барлыҡ...

Тотош уҡырға 80

Сүп-сарыңды йыйып әҙерлә

Сүп-сарыңды йыйып әҙерлә 19.01.2019 // Яңылыҡтар / Йәмғиәт

Өфө хакимиәте сайтында ҡала биләмәһенән ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын сығарыу графигы билдәләнгән рәсми...

Тотош уҡырға 68

Дәүләт инспекцияһы хәбәр итә

Дәүләт инспекцияһы хәбәр итә 19.01.2019 // Йәмғиәт

Кисә Өфө урамдарының береһендә “Шевроле Ланос” автомобиле менән “КамАЗ” бәрелешкән. Ике кеше зыян...

Тотош уҡырға 51

Халыҡ ҡасан ҡурҡыуҙан арыныр?

Халыҡ ҡасан ҡурҡыуҙан арыныр? 18.01.2019 // Яңылыҡтар / Йәмғиәт / Экология

Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы делегацияһы Сибайҙағы хәлде тикшергәс, борсоулы халыҡ менән...

Тотош уҡырға 100